Badania medyczne i testy laboratoryjne

Prześlij mailem
Pobierz
Drukuj

Pacjent, który to czyta, pozostaje prawdopodobnie w kontakcie z lekarzem w związku z leczeniem szpiczaka mnogiego. Ze względu na związane z tą chorobą problemy z układem kostnym pacjent może wymagać leczenia pourazowego, ortopedycznego lub też radioterapii, w której bolesne i objęte zmianami kości zostają napromieniane dla złagodzenia bólu.

Rozpoznanie szpiczaka mnogiego potwierdza się przez przeprowadzenie licznych badań laboratoryjnych, analiz szpiku kostnego oraz w oparciu o diagnostyczne badania obrazowe. Na podstawie przeprowadzonych badań lekarz będzie w stanie uzyskać wyraźny obraz progresji szpiczaka mnogiego, a następnie podjąć decyzję o wyborze właściwej metody leczenia. Następnie lekarze konsultują rodzaj leczenia (co nie jest zawsze konieczne), który jest najbardziej odpowiedni dla danego pacjenta, informując go o spodziewanych wynikach leczenia.

Tabela wybranych wartości referencyjnych badań laboratoryjnych

Badanie laboratoryjne Nazwa oznaczenia Wartość referencyjna Lp. Uwagi
Morfologia krwi Liczba leukocytów 4,0-10,0 x 109/l Niska liczba leukocytów może zwiększać podatność na infekcje
Liczba erytrocytów (u mężczyzn) 4,5-6,3 x 1012/l Niska liczba erytrocytów jest objawem anemii
Liczba erytrocytów (u kobiet) 4,2-5,4 x 1012/l
Hemoglobina (u mężczyzn) 140-180 g/l Niskie stężenie hemoglobiny jest objawem anemii
Hemoglobina (u kobiet) 120-160 g/l
Hematokryt (u mężczyzn) 0,40-0,54   Zbyt niski hematokryt oznacza anemię, zbyt wysoki hematokryt wskazuje na odwodnienie
Hematokryt (u kobiet) 0,37-0,47
Płytki krwi 140-340 x 109/l Niska liczba płytek krwi zwiększa podatność na krwawienia
Biochemia Mocznik 2,8-7,5 mmol/l Podwyższone stężenie mocznika jest skutkiem zaburzeń czynności nerek
Kreatynina 44-97 µmol/l Zbyt wysokie stężenie kreatyniny wskazuje na nieprawidłową pracę nerek
Wapń 2,1-2,6 mmol/l U pacjentów ze szpiczakiem mnogim często występuje podwyższone stężenie wapnia, będące efektem degradacji tkanki kostnej
Albuminy 32-55 g/l Szpiczakowi mnogiemu często towarzyszy obniżone stężenie albumin
Białko całkowite 65-80 g/l Ze względu na obecność przeciwciał (immunoglobulin) monoklonalnych u chorych ze szpiczakiem mnogim występują podwyższone stężenia białek
Immunoglobuliny monoklonalne 0 g/l Obecność patologicznych białek u pacjentów z rozpoznaniem szpiczaka mnogiego

Kocijančič A., Mrevlje F.,Š tajer D.: Interna medicina. Ljubljana-Littera picta, 2005; Electrophoresis

  • Badania krwi

    Badania krwi mają na celu oznaczenie poziomu erytrocytów, leukocytów, płytek krwi oraz występujących pomiędzy nimi proporcji.

  • Elektroforeza białka

    oznaczenie stężenia paraproteiny 

  • Paraproteina, białko „M”

    Białko obecne w surowicy i/lub w moczu u 98% pacjentów ze szpiczakiem mnogim; rozpoznanie i ilość we krwi lub w moczu są kluczowymi czynnikami dla postawienia diagnozy i oceny pomyślnego wyniku leczenia. 

    W trakcie leczenia, różne poziomy całkowitego białka są oznaczane we krwi pacjenta, monitorowane są także regularnie poziomy białka M (paraproteiny, proteiny monoklonalnej) we krwi i/lub w moczu.
    Dynamiczny szpiczak mnogi i jego odpowiedź na leczenie jest monitorowana za pomocą elektroforezy białek. Jeżeli leczenie jest skuteczne, wartości ulegną zmniejszeniu.

  • Immunofiksacja i immunoelektroforeza 

    Za pomocą tego dodatkowego testu możliwe jest uzyskanie danych dotyczących podtypu paraproteiny – proteiny monoklonalnej.

  • Oznaczanie ilości białka w dobowej zbiórce moczu

    Progresja choroby jest monitorowana przez obserwowanie stężenia osadów ciężkich i lekkich łańcuchów białkowych w moczu. Precyzyjny pomiar tych parametrów zapewnia oznaczanie białka w dobowej zbiórce moczu. W ostatnich latach badanie to jest coraz rzadziej stosowane przez lekarzy.

  • Oznaczanie stężenia wolnych łańcuchów lekkich immunoglobulin w surowicy

    Oznaczanie wartości poziomów łańcuchów lekkich immunoglobulin we krwi pomaga przy diagnozowaniu i ocenach dynamiki przebiegu choroby/odpowiedzi na leczenie.

    Stężenie wolnych łańcuchów lekkich kappa i lambda może zostać oznaczone szczególnie we krwi, ale jest to również możliwe w badaniach moczu i płynu mózgowo-rdzeniowego.

  • Badanie szpiku kostnego

    Procent nowotworowych komórek plazmatycznych w szpiku kostnym pacjentów ze szpiczakiem mnogim może przybierać dowolne wartości w przedziale od 10 do 100%. Wzrost komórek plazmatycznych może być równomierny na całym obszarze lub też może być zlokalizowany wyłącznie w niektórych miejscach.

    Badanie szpiku kostnego jest kluczowym badaniem dla zdiagnozowania szpiku kostnego. Badanie to ma krytyczne znaczenie przy określaniu możliwych zmian genetycznych w objętych chorobą komórkach. Sporządza się mapę chromosomalną lub mapę kariotypów. Umożliwia to wykrycie strukturalnych lub liczbowych nieprawidłowości chromosomalnych. Lekarze poszukują niektórych najbardziej znaczących nieprawidłowości chromosomalnych. Badanie chromosomalne dostarczy lekarzowi istotnych informacji dotyczących rozwoju choroby. Wykaże, czy należy spodziewać się progresji choroby gwałtownej czy stopniowej, i pozwoli zaplanować odpowiedni program leczenia.

  • Punkcja i biopsja szpiku kostnego

    Podczas tego badania lekarz wykona nacięcie i wprowadzi wydrążoną igłę dla uzyskania próbki płynu z tkanki szpiku kostnego, pobranej z tylnej części kości miednicznej. Wystarczająca jest ilość 5–10 ml szpiku kostnego lub tkanki. Procedura jest wykonywana w warunkach ambulatoryjnych i pacjent nie musi przystępować do niej na czczo. Trwa jedynie kilka minut.

  • Biopsja szpiku kostnego 

    Podczas tej procedury lekarz pobiera fragment kości i szpiku kostnego z tylnej części kości miednicznej pacjenta poprzez wprowadzenie wydrążonej igły. Badanie to jest nieco bardziej agresywne w porównaniu z punkcją szpiku kostnego, ale zapewnia bardziej dokładną ocenę procentowej ilości nowotworowych komórek plazmatycznych w szpiku kostnym. 

  • Uszkodzenia kości

    Szpiczak mnogi może powodować uszkodzenia kości i właśnie z tego względu należy prowadzić badania układu kostnego (z wykorzystaniem technik diagnostyki obrazowej), które są całkowicie bezbolesne. Badania te pozwolą wykryć oznaki osteoporozy, wcześniejsze i najnowsze złamania kości lub zmiany w składzie tkanki kostnej. Testy te są kluczowe dla zaplanowania metody leczenia, a później dla monitorowania postępu choroby.

  • Badania radiologiczne układu kostnego

    Badanie radiologiczne układu szkieletowego przeprowadza się pod kątem wykrycia typowych dla tej choroby zmian, a także obecności uszkodzeń tkanki kostnej. Czarne plamy na zdjęciach rentgenowskich wskazują na objęte zmianami obszary. Zmiany te mogą oznaczać osteoporozę, zmiany osteolityczne tkanki kostnej (umiejscowione obszary osteoporozy), zapadnięcia i uszkodzenia kręgów oraz złamania o charakterze patologicznym. Niestety ta metoda diagnostyczna wykrywa uszkodzenia w obrębie kości dopiero na etapie ich znacznej progresji.

  • Skanowanie TK i MRI

    Jeżeli konwencjonalne badania układu szkieletowego nie wykryją żadnych zmian w strukturze kości, zlecane są badania obrazowe techniką rezonansu magnetycznego (MRI) lub techniką tomografii komputerowej (TK) celem określenia obecności i rozmiaru szpiczaka mnogiego. W razie konieczności skany diagnostyczne otrzymane jedną z tych technik umożliwiają bardziej dokładne określenie zmian patologicznych w kościach. Dzięki obrazom MRI i TK otrzymujemy informacje, które są zarówno bardziej użyteczne, jak i dokładniejsze od techniki radioobrazowania. Jeśli występują podejrzenia kliniczne, wykrywa się ubytki kości, mogące powodować uciskanie rdzenia kręgowego.

    Specjalne techniki skanowania PET/TK (pozytonowa tomografia emisyjna/tomografia komputerowa) dostarczają informacji dotyczących czynnych uszkodzeń tkanki kostnej oraz identyfikują szpiczaka mnogiego, umiejscowionego poza szpikiem kostnym, ale są rzadko stosowane u pacjentów ze szpiczakiem mnogim. Skanowanie PET/TK jest również wykorzystywane do oceny skuteczności leczenia.

Zobacz więcej