Znaczenie zróżnicowanej i zbilansowanej diety

Prześlij mailem
Pobierz
Drukuj

Aby móc właściwie funkcjonować, organizm potrzebuje wszystkich rodzajów składników odżywczych. Niektóre z nich służą do zaspokajania potrzeb energetycznych, wymaganych przez wszystkie komórki do procesów wzrostu i replikacji, inne umożliwiają przebieg normalnych komórkowych procesów chemicznych, jeszcze inne realizują funkcje ochronne. 

CEE_MM_support_01_A

Zdrowa dieta powinna być maksymalnie zróżnicowana i zbilansowana. Dieta powinna faktycznie zawierać: węglowodany, tłuszcze, białka, witaminy, minerały, błonnik i wodę. Węglowodany stanowią główne źródło energii. Tłuszcze dostarczają energii w skoncentrowany sposób i pomagają wchłaniać niektóre witaminy. Nasz organizm potrzebuje pewnej ilości tłuszczów, jakkolwiek istotne jest zachowanie umiaru przy ich spożywaniu. Białka są podstawowymi substancjami dla organizmu. Każdy fragment naszego ciała jest zasadniczo zbudowany z białek, stąd istotne jest codzienne spożywanie białka dla utrzymania zdrowych tkanek oraz dla naprawy tkanek uszkodzonych, jak i dla ochrony tkanek zdrowych przed uszkodzeniem. Nawet białko jest źródłem energii. Witaminy i minerały odgrywają znaczącą rolę we właściwym funkcjonowaniu organizmu.

Korzystanie ze zróżnicowanej i zbilansowanej diety stanowi ogólnie podstawę zdrowego stylu życia. Rodzaj i ilość żywności, którą spożywamy, wpływa na naszą energię i nastrój. Zdrowy styl życia odgrywa istotną rolę we wspieraniu układu odpornościowego (reprezentowanego przez komórki szczególnie zaangażowane w wytwarzanie przeciwciał) i ograniczaniu ryzyka wystąpienia niektórych chorób, takich jak cukrzyca i choroby układu krążenia. Zdrowe i zbilansowane odżywiane jest więc szczególnie istotne dla osób z chorobą nowotworową, stojących wobec perspektywy możliwych terapii onkologicznych. Stosowanie zbilansowanej i zróżnicowanej diety przynosi lepsze samopoczucie, pozwala lepiej znieść terapię, optymalizuje wyniki leczenia, pomaga radzić sobie z niepożądanymi efektami, ułatwia przywracanie sił i zapobiega ryzyku zakażeń.

  • Ogólne zasady zdrowej diety

    Poniżej zamieszczone są niektóre zasady pomocne w utrzymaniu zdrowej diety. Są one oparte na wskazaniach zawartych w Wytycznych INRAN, włoskiego Narodowego Instytutu Badań Żywności i Odżywiania. Są to ogólne wskazówki dla osób, które chcą stosować zdrową dietę i czuć się lepiej, ale zawierają również pomocne wskazówki dla osób z chorobą nowotworową. Ale musimy też pamiętać o tym, że osoby z nowotworem mogą w niektórych przypadkach mieć specjalne potrzeby żywieniowe (na przykład przy nadmiernym spadku masy ciała lub występowaniu problemów specyficznych dla chemioterapii). W tych przypadkach należy dostosować dietę do konkretnych potrzeb żywieniowych, korzystając przy tym zawsze z porady onkologa.

    Białka są podstawowymi substancjami dla organizmu. Każdy fragment naszego ciała jest zasadniczo zbudowany z białek, stąd istotne jest codzienne spożywanie białka dla utrzymania zdrowych tkanek oraz dla naprawy tkanek uszkodzonych, jak i dla ochrony tkanek zdrowych przed uszkodzeniem. Nawet białko jest źródłem energii.Witaminy i minerały odgrywają znaczącą rolę we właściwym funkcjonowaniu organizmu. Błonnik pomaga zachować właściwe funkcjonowanie jelit. Woda, główny składnik naszego ciała, ma kluczowe znaczenie dla wszystkich procesów i reakcji, które występują w naszym organizmie. Korzystanie ze zróżnicowanej i zbilansowanej diety stanowi ogólnie podstawę zdrowego stylu życia. Rodzaj i ilość żywności, którą spożywamy, wpływa na naszą energię i nastrój. 

    Zdrowy styl życia odgrywa istotną rolę we wspieraniu układu odpornościowego (reprezentowanego przez komórki szczególnie zaangażowane w wytwarzanie przeciwciał) i ograniczaniu ryzyka wystąpienia niektórych chorób, takich jak cukrzyca i choroby układu krążenia.  Zdrowe i zbilansowane odżywiane jest więc szczególnie istotne dla osób z chorobą nowotworową, stojących wobec perspektywy możliwych terapii onkologicznych. Stosowanie zbilansowanej i zróżnicowanej diety przynosi lepsze samopoczucie, pozwala lepiej znieść terapię, optymalizuje wyniki leczenia, pomaga radzić sobie z niepożądanymi efektami, ułatwia przywracanie sił i zapobiega ryzyku zakażeń.

  • Należy sprawdzać masę ciała i zażywać więcej ruchu

    Przede wszystkim należy starać się utrzymywać masę ciała w normalnych granicach (można zwrócić się do lekarza o obliczenie masy ciała uznawanej za normalną dla danego wzrostu). Masa naszego ciała stanowi konkretne wyrażenie naszego „bilansu energetycznego” pomiędzy tym co spożywamy i naszym wydatkiem kalorycznym. Energia jest wprowadzana z żywnością i wykorzystywana przez organizm zarówno podczas odpoczynku (dla utrzymania czynności narządów takich jak mózg, płuca, serce itd.), jak i podczas aktywności fizycznej (dla pracy mięśni). Jeżeli ilość energii dostarczanej jest wyższa od wydatkowanej, nadmiar ten gromadzi się w organizmie w postaci tłuszczu, powodując wzrost masy ciała powyżej normy. Z kolei jeżeli wprowadzimy mniej energii niż nasz organizm jej zużywa, wówczas zostają wykorzystane rezerwy tkanki tłuszczowej dla zbilansowania zapotrzebowania na energię.

    Zarówno gromadzenie się tkanki tłuszczowej, jak i nadmierna szczupłość ciała mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia. Pierwszy przypadek zwiększa ryzyko rozwoju pewnych chorób (np. cukrzycy, nadciśnienia itd.), podczas gdy nadmierna szczupłość, nawet jeżeli eliminuje zapasy tłuszczu, wywiera wpływ na mięśnie i wewnętrzne narządy, powodując zaburzenia czynnościowe i osłabienie organizmu. Stabilna masa ciała mieszcząca się w granicach normy przyczynia się do lepszej jakości życia. Dla uzyskania i utrzymania zdrowej masy ciała należy prowadzić życie aktywne pod względem fizycznym. A oto kilka wskazówek: należy regularnie sprawdzać masę ciała; w przypadku nadwagi ograniczyć przyjmowanie energii, jedząc mniej i wybierając niskokaloryczne potrawy dające większe uczucie sytości (warzywa i owoce), zwiększyć wydatek energetyczny poprzez większą aktywność fizyczną; w przypadku niedowagi należy utrzymać właściwy poziom aktywności fizycznej oraz zróżnicowaną i zbilansowaną dietę, spożywając wszystkie posiłki o regularnych porach; unikać diet niezbilansowanych lub drastycznego podejścia typu „zrób to sam”, które może być szkodliwe dla zdrowia. Zarówno w przypadku nadwagi, jak i niedowagi należy zwrócić się po poradę do lekarza prowadzącego.

  • Należy jeść więcej ziaren, warzyw strączkowych, warzyw i owoców

    Pokarmy te są istotne ponieważ dostarczają węglowodany, a także witaminy i minerały; stanowią dobre źródło dietetycznego błonnika, tak jak w przypadku większości warzyw strączkowych, jak również białek. Zboża i produkty zbożowe stanowiły zawsze główne źródło węglowodanów we Włoszech. W zbilansowanej diecie około 60% kalorii powinno pochodzić z węglowodanów. Istotność węglowodanów wiąże się z faktem, że są one łatwo wchłaniane i wykorzystywane przez organizm, zapewniając komórkom odpowiednie dostawy energii. Błonnik dietetyczny sam w sobie nie posiada wartości odżywczej ani energetycznej, ale jest tak samo bardzo ważny do regulowania różnych funkcji w organizmie, szczególnie na poziomie przewodu pokarmowego.

    Główne pokarmy bogate w błonnik:  (źródło: INRAN )

    • Warzywa strączkowe: fasola, bób, ciecierzyca, soczewica, zielony groszek
    • Zboża i produkty zbożowe: makarony, herbatniki, pieczywo i płatki śniadaniowe (szczególnie pełnoziarniste), produkty piekarnicze, kasza jęczmienna
    • Warzywa: karczochy, jarmuż, cykoria, marchew, bakłażany, buraki, grzyby, rzeżucha, koper włoski
    • Świeże owoce: gruszki, jabłka, figi, banany, kiwi, maliny, opuncje figowe, porzeczki
    • Owoce suszone w łupinie: orzechy włoskie, laskowe, migdały
    • Owoce suszone: suszone morele, suszone figi, suszone jabłka, rodzynki, śliwki, suszone kasztany

    Owoce i warzywa są doskonałym źródłem witamin.

    Wybrane przykłady:

    • pomarańcze, pomidory i kiwi – witaminy C i kwasu foliowego
    • marchew, morele, zielone warzywa liściaste – prowitaminy A
    • warzywa strączkowe i zboża – tiaminy, niacyny i kwasu foliowego.

    Wymienione produkty stanowią również istotne źródło minerałów (zielone warzywa liściaste są źródłem wapnia i żelaza, ziemniaki i pomidory – źródłem potasu). Niektóre witaminy, wraz z innymi substancjami zawartymi w owocach, warzywach i warzywach strączkowych, wykazują również działanie ochronne przeciwko tak zwanym wolnym rodnikom. Kilka wskazówek:

    • Należy codziennie spożywać więcej posiłków złożonych ze świeżych owoców, warzyw i warzyw strączkowych; zwiększyć spożycie owoców świeżych i suszonych, ograniczając dodatki olejów i tłuszczów, zastępując je przez zioła i przyprawy.
    • Należy regularnie jeść pieczywo, makarony, ryż i inne ziarna (najlepiej pełne), nie dodawać zbyt wielu produktów tłuszczowych.
  • Ograniczać tłuszcze, wybierać te o wysokiej jakości

    Aby dobrze się czuć, konieczne jest spożywanie pewnej ilości tłuszczu, który oprócz zapewniania energii pomaga we wchłanianiu niektórych witamin. Przy spożywaniu tłuszczów należy jednak zachować duży umiar. Nadmierne spożywanie tłuszczu stwarza ryzyko otyłości i wystąpienia niektórych chorób, takich jak choroba układu krążenia. Oprócz czynnika ilościowego, o którym należy pamiętać przy spożywaniu tłuszczu, uwagę należy też poświęcić rozróżnianiu tłuszczów. Różna jakość tłuszczu (determinowana różnym składem chemicznym) może faktycznie w istotny sposób wpływać na stan zdrowia.

    Rodzaje tłuszczów

    • Tłuszcze nasycone: mogą podwyższać poziom cholesterolu we krwi. Wśród pokarmów zawierających te rodzaje tłuszczów znajdują się produkty nabiałowe (ser, pełne mleko, śmietana, masło), tłuste mięsa i ich pochodne oraz niektóre oleje roślinne (w szczególności olej palmowy i olej kokosowy).
    • Tłuszcze nienasycone: tłuszcze te nie podwyższają poziomu cholesterolu we krwi (niektóre z nich odgrywają również rolę ochronną dla zdrowia organizmu). Są one spotykane głównie w olejach roślinnych (nasionach oleistych i olejach), orzechach, orzechach laskowych, oliwkach i rybach.

    Kilka wskazówek

    • Należy ograniczać ilości tłuszczów i olejów do przyprawiania i gotowania. Jeżeli to konieczne, należy stosować nieprzywierające patelnie, gotować w folii, w kuchence mikrofalowej, na parze itd.
    • Należy ograniczać spożycie tłuszczów pochodzenia zwierzęcego (masło, smalec, śmietana itp.), zastępując je tłuszczami pochodzenia roślinnego (w szczególności oliwą extra virgin z oliwek i nasion oleistych).
    • Stosować tłuszcz do przyprawiania najlepiej kiedy jest w stanie surowym, niegotowanym, a także unikać ponownego stosowania tłuszczów i olejów, które już były podgrzewane.
    • Nie należy przesadzać z potrawami smażonymi.
    • Należy regularnie spożywać ryby, zarówno świeże, jak i mrożone (2–3 razy w tygodniu).
    • Wybierać chude mięsa i usuwać wszelki widoczny tłuszcz.
    • Jeżeli lubimy jajka, można spożyć do czterech jajek w tygodniu, w rozłożeniu na kilka dni.
    • Jeżeli pijemy dużo mleka, należy wybierać mleko odtłuszczone lub w połowie odtłuszczone, które nadal zawiera określoną ilość wapnia.
    • Spośród serów wybierać sery mniej tłuste lub spożywać mniejsze porcje.
  • Ograniczyć spożycie cukru

    Nadmiar prostych cukrów jest częściowo odpowiedzialny za próchnicę zębów i otyłość. Najważniejsze źródła cukru pochodzą z pokarmów i słodzonych napojów, dlatego też ich spożycie powinno być ograniczone. Kilka wskazówek:

    • Umiarkowane spożywanie słodzonych pokarmów i napojów przez cały dzień.
    • Na deser należy wybierać tradycyjne włoskie wypieki, zawierające mniej tłuszczu i cukru oraz więcej skrobi (herbatniki, ciasta, nienadziewane itp.).
    • Ograniczać ilość słodkich mas do smarowania kanapek lub tostów (dżemu, miodu, kremów itd.).
    • Ograniczać spożywanie produktów zawierających dużo cukru, a szczególnie tych, które przylegają do zębów, takich jak miękkie cukierki, nugaty itp.
  • Codziennie należy pić dużo wody

    Około 70% ludzkiego ciała składa się z wody i jej obecność w odpowiednich ilościach jest niezbędna dla utrzymania życia. Woda jest niezbędna dla przebiegu wszystkich procesów i reakcji, jakie zachodzą w naszym organizmie. Dlatego też utrzymanie właściwej „równowagi wodnej” (tj. proporcji między dostarczaniem i wydalaniem wody) jest warunkiem krytycznym dla utrzymania dobrego stanu zdrowia. Kilka wskazówek:

    • Należy pić kiedy odczuwa się pragnienie, a jeżeli jest to możliwe należy odpowiednio kontrolować dostarczanie wody do organizmu, pijąc zanim zacznie się odczuwać pragnienie. Średnio należy wypijać 1,5–2 litrów wody dziennie.
    • Należy pić często i w małych ilościach. Należy pić powoli, szczególnie jeżeli woda jest zimna.
    • Osoby w starszym wieku powinny pić często w ciągu dnia, podczas posiłków i pomiędzy posiłkami, nawet wtedy kiedy nie odczuwają pragnienia (które zmniejsza się z wiekiem).
    • Należy utrzymywać bilans wodny w organizmie poprzez spożywanie wody. Napoje takie jak oranżada, napoje słodzone typu cola, soki owocowe, kawa, herbata oprócz wody zawierają też cukier i substancje psychoaktywne, takie jak kofeina. Należy spożywać je z umiarem.
    • Płyny (głównie wodę) należy pić podczas ćwiczeń i po ćwiczeniach fizycznych dla uzupełnienia strat wody przez pocenie.
    • W niektórych stanach patologicznych (takich jak gorączka i biegunka) zwiększających odwodnienie organizmu należy zwiększyć ilość wypijanej wody.
  • Ograniczanie spożycia soli

    Nadmierne spożycie soli może powodować wzrost ciśnienia krwi, szczególnie u osób predysponowanych, jak również wywoływać inne zaburzenia serca i nerek. W związku z tym ograniczanie spożycia soli może dla wielu osób stanowić istotny czynnik zarówno profilaktyczny, jak i terapeutyczny. Sól występuje w sposób naturalny w żywności (woda, owoce, warzywa, mięso itd.), ale jest też dodawana podczas gotowania lub do posiłków przy stole. Jest również zawarta w różnych produktach przetworzonych (takich jak chleb, krakersy, herbatniki itd.). W rzeczywistości ilość soli, jaka jest w sposób naturalny zawarta w pokarmach, jest wystarczająca do zaspokojenia potrzeb organizmu. Szacuje się, że dzienne spożycie soli we Włoszech wysoce (prawie dziesięciokrotnie) przekracza zapotrzebowanie organizmu. Kilka wskazówek:

    • Należy stopniowo ograniczać stosowanie soli na stole i w kuchni (podniebienie może się do tego łatwo przyzwyczaić).
    • Należy wybierać sól wzbogacaną jodem (sól jodowaną) zamiast soli zwykłej.
    • Należy ograniczać bogate w sól przyprawy (kostki bulionowe, ketchup, sos sojowy, sos musztardowy itd.).
    • Do potraw można dodawać zioła (czosnek, cebulę, bazylię, natkę pietruszki, rozmaryn, szałwię, miętę, oregano, majeranek, seler, por, tymianek, koper włoski), przyprawy (pieprz, paprykę, gałkę muszkatołową, szafran, curry) lub sok z cytryny i ocet. W ten sposób można wzmocnić smak i aromat przy mniejszym użyciu soli.
  • Ograniczanie lub eliminowanie spożycia napojów alkoholowych

    Napoje alkoholowe są produkowane głównie z wody i alkoholu etylowego (lub etanolu) z zawartością innych substancji w mniejszych ilościach, występujących naturalnie lub dodawanych (barwników, przeciwutleniaczy, witamin itd.). Zasadniczym składnikiem i cechą napojów alkoholowych jest zatem etanol, tj. substancja obca i niepotrzebna dla organizmu, a dla wielu osób toksyczna. Organizm człowieka jest zasadniczo zdolny oprzeć się działaniu alkoholu bez widocznych szkód, tak długo jak spożycie alkoholu jest umiarkowane. Chociaż nie jest to składnik odżywczy, etanol wytwarza znaczącą ilość kalorii i promuje odkładanie się tłuszczu. Ponadto istotne jest podkreślenie możliwości wzajemnego oddziaływania pomiędzy alkoholem i lekami. Osoby przyjmujące leki muszą zwrócić się do lekarza po poradę odnośnie do możliwości spożywania alkoholu. Podobnie należy zwrócić uwagę na leki powszechnie dostępne bez recepty – w przypadku wielu z nich zaleca się rezygnację ze spożywania alkoholu. Kilka wskazówek:

    • Jeżeli chcemy pić napoje alkoholowe, należy to czynić z umiarem podczas posiłków lub bezpośrednio przed jedzeniem lub po jedzeniu.
    • Należy wybierać napoje o niskiej zawartości alkoholu (wino i piwo).
    • Należy ograniczać spożycie alkoholu w starszym wieku.
    • Należy wyeliminować lub ograniczyć spożycie alkoholu podczas przyjmowania leków (w tym leków dostępnych bez recepty); należy w tym celu zwrócić się o poradę do lekarza.
  • Jak należy dostosować dietę w przypadku wystąpienia niektórych powszechnie spotykanych problemów

    Pacjenci z chorobą nowotworową mogą doświadczać szczególnych problemów, takich jak  utrata masy ciała  lub  odczuwanie zmęczenia i przemęczenia  (zmęczenia)  w związku z chorobą onkologiczną. Ponadto chemioterapia może prowadzić do szeregu zaburzeń, często dotykających przewód pokarmowy i zmieniających nawyki żywieniowe pacjentów. U pacjentów z nowotworem cenne może być dostarczanie maksymalnie zbilansowanej energii. Niektóre efekty uboczne leczenia mogą zostać częściowo złagodzone dzięki wprowadzeniu odpowiednich strategii żywieniowych. Poniżej zamieszczono wskazówki dotyczące sposobów zwalczania problemów powszechnie spotykanych u pacjentów z nowotworem.

  • Wskazówki w celu utrzymania zdrowej masy ciała

    Utrata masy ciała jest objawem często obserwowanym u pacjentów z chorobą nowotworową. Może być spowodowana zarówno samą chorobą, jak i jej leczeniem. Niektórzy pacjenci nie mają apetytu lub odczuwają sytość poprzez samo siedzenie przy stole, inni skarżą się z powodu nudności lub na to, że dany pokarm nie budzi już apetytu jak kiedyś. Osoby, które nie jedzą dostatecznie dużo, szczególnie te z utratą masy ciała, wymagają wprowadzenia diety o podwyższonej ilości kalorii i zawartości białka.

  • Kilka praktycznych porad na odzyskanie apetytu i przywrócenie masy ciała

    • Należy jeść mniejsze porcje i częściej.
    • Należy maksymalnie uatrakcyjniać nasze pokarmy dla podrażnienia kubków smakowych (np. nakładać niewielkie porcje jedzenia na talerz, przybierając je plasterkiem cytryny lub pomidora lub gałązką pietruszki).
    • Należy zawsze mieć coś pod ręką do przegryzienia (np. orzeszki ziemne, suszone owoce lub ser parmezan, tj. relatywnie lekkie i smaczne pokarmy).
    • Zastępować niewielkie posiłki odżywczymi słodkimi lub pikantnymi napojami.
    • Jeść powoli, dobrze przeżuwać i odpoczywać po każdym posiłku.
    • Jeżeli zapach gotowanych potraw jest dla pacjenta nieznośny, należy poprosić kogoś, aby zajął się gotowaniem lub przygotowywać posiłki na zimno, serwując je w atrakcyjny sposób.
    • Odczuwanie apetytu jest również uzależnione od nastroju. Należy korzystać z czasu, kiedy spożywanie ulubionych potraw jest optymalnie możliwe.
    • Należy wzbogacać pokarmy źródłami białka i kalorii, na przykład przez dodawanie śmietany do zup bądź masła lub parmezanu do warzyw (jeżeli lekarz zaleci, możliwe jest też stosowanie odżywczych suplementów lub suplementów).
  • Sposoby zwalczenia uczucia przemęczenia

    Innym charakterystycznym dla nowotworu objawem jest tzw. zmęczenie lub odczuwanie zmęczenia i wyczerpania, które jest niezależne od stopnia aktywności i nie jest łagodzone odpoczynkiem. Właściwe odżywianie może pomóc zapobiec zmęczeniu i ograniczyć je. Kilka wskazówek żywieniowych dla odzyskania energii i zwalczenia zmęczenia:

    • Należy skorzystać z każdej chwili, kiedy czujemy się głodni (niewielkie posiłki rozłożone w czasie przez cały dzień)
    • Spożywanie dużej ilości płynów
    • Próbowanie nowych pokarmów lub jedzenie tych najbardziej ulubionych, szczególnie jeżeli zmianie uległo poczucie smaku. Należy pamiętać, że oprócz właściwego odżywiania regularny wysiłek fizyczny może pomóc w ograniczeniu zmęczenia. Oczywiście aktywność fizyczna musi być dostosowana do ogólnego stanu pacjenta (typu terapii, wyników ​​badań krwi). Należy również zawsze zapytać lekarza specjalistę o możliwość regularnej aktywności fizycznej oraz o to, jaki rodzaj tej aktywności byłby odpowiedni. Właściwe odżywianie może pomóc zapobiec zmęczeniu i ograniczyć je.
  • Wskazówki dla rozwiązania niektórych częstych problemów

    Oprócz braku apetytu i utraty masy ciała niektórzy pacjenci z chorobą nowotworową mogą skarżyć się z powodu innych problemów żywieniowych, odnoszących się albo do samej choroby, albo będących skutkiem zastosowanej terapii.

  • Zapalenie jamy ustnej

    • Należy spożywać duże ilości odżywczych płynów.
    • Ulgę mogą też przynieść pokarmy i zimne napoje.
    • Należy unikać słonych i pikantnych potraw ponieważ mogą powodować zgagę, a także potraw o grubej strukturze, jak tosty lub surowe warzywa, ponieważ mogą one uszkadzać śluzówkę (już objętą stanem zapalnym).
    • Potrawy należy zmiękczać niepikantnymi sosami.
    • Należy pić przez słomkę.
    • W przypadku posiadania protez zębowych należy je pozostawić do namoczenia przez noc w specjalnym roztworze, a następnie starać się jak najmniej korzystać z ich stosowania podczas dnia dla uniknięcia dalszych podrażnień dziąseł dotkniętych stanem zapalnym.
    • Należy zgłosić problem do lekarza, który może przepisać odpowiednie środki.
  • Nudności

    • Jeżeli gotowanie posiłków powoduje odczuwanie nudności, należy poprosić, aby przygotowaniem potraw zajęła się inna osoba, lub spożywać potrawy na zimno lub mrożone, które tylko należy podgrzać (w przypadku potraw mrożonych należy zwrócić uwagę na ich właściwe rozmrożenie i przygotowanie).
    • Unikać potraw oleistych, tłustych i smażonych.
    • Należy próbować jeść potrawy suche, takie jak tosty lub krakersy, nawet przed wstaniem z łóżka.
    • W przypadku odczuwania nudności należy początkowo jeść wyłącznie lekkie i suche potrawy, następnie dodawać niewielkie porcje ulubionych dań, przechodząc stopniowo na dietę bardziej odżywczą.
    • Popularnym sposobem ograniczania nudności jest picie napojów gazowanych. Należy spróbować wypić powoli przez słomkę szklankę wody mineralnej, toniku, wody sodowej lub lemoniady.
    • Należy zwrócić się do lekarza, który może przepisać lek przeciwko nudnościom.
  • Zaparcia

    • Do diety należy wprowadzić większą ilość błonnika. Szczególnie skuteczne są otręby (na przykład można je dodawać do płatków i zup). Do innych źródeł błonnika należą: pełne ziarna lub granola na śniadanie, produkty pełnoziarniste (pieczywo, mąka, ryż i makaron), świeże owoce i warzywa.
    • Stosować naturalne środki, takie jak syrop z fig, suszone śliwki lub sok z suszonych śliwek.
    • Pić dużo płynów.
    • Pomóc mogą nawet ciepłe napoje.
    • Należy pamiętać, że umiarkowana aktywność (np. spacer) może być pomocna we właściwym utrzymaniu czynności jelit.
    • Należy zwrócić się do lekarza, szczególnie jeżeli zaparcia będą się utrzymywać.
  • Biegunka

    Należy mieć świadomość interakcji zachodzących między pokarmami i lekami.

    Niektóre pozornie nieszkodliwe pokarmy mogą zakłócać działanie niektórych leków.

    Przykładem może być grapefruit i jego sok, który może ograniczać skuteczność niektórych leków. Istotne jest więc stosowanie się w tym zakresie do zaleceń lekarza. Taki sam efekt mogą również wywołać niektóre środki ziołowe; przed przyjęciem tych produktów dobrze jest skonsultować się z lekarzem. Niektóre suplementy (np. olej z ryb, witamina E lub nasiona lnu) mogą faktycznie zwiększać ryzyko wystąpienia efektów ubocznych, jeżeli zostaną skojarzone z niektórymi lekami. Decyzję o przyjmowaniu suplementów należy skonsultować z lekarzem. Wreszcie szczególną uwagę należy zwrócić na związek ze spożywaniem alkoholu, które powinno zostać ograniczone lub wyeliminowane w związku ze stosowanym leczeniem, zgodnie z zaleceniami lekarza.

    Higiena i bezpieczeństwo żywności

    Pacjenci z nowotworem, a w szczególności ze szpiczakiem mnogim, wykazują podwyższone ryzyko zakażeń niż osoby zdrowe. W szczególności należy pamiętać, że ryzyko to wzrasta istotnie w trakcie pewnych terapii. Leki stosowane w chemioterapii skojarzone z lekami odpornościowymi, które są nadal rutynowo stosowane do leczenia pacjentów ze szpiczakiem mnogim, mogą wywoływać stan obniżonej odporności (immunosupresji), powodując zwiększoną skłonność pacjenta do zakażeń.

    Źródłem infekcji może być też żywność.

    Zastrzeżenia mogą również pomóc w zapewnianiu higieny i bezpieczeństwa w kuchni, ograniczając ryzyko zakażeń bakteryjnych i nabawienia się choroby spowodowanej żywnością. W szczególności należy pamiętać o:

    • myciu rąk przed, podczas i po przygotowaniu posiłku
    • utrzymywaniu kuchni w czystości (blaty, zlew itd.), podobnie jak naczyń i przyborów kuchennych
    • osobnym przygotowywaniu i przechowywaniu potraw gotowanych i produktów surowych
    • myciu owoców i warzyw
    • właściwym gotowaniu pokarmów (szczególnie jajek, mięsa i ryb)
    • właściwym przechowywaniu żywności (w spiżarni, w lodówce i w zamrażarce)
    • jak najszybszym umieszczaniu w lodówce pozostałości z gotowanego posiłku

    Należy zawsze sprawdzać terminy ważności i wygląd produktów spożywczych (jeżeli ich wygląd nie jest właściwy lub mają dziwny zapach, należy je wyrzucić bez próbowania).
    W określonych przypadkach przy stosowaniu niektórych rodzajów chemioterapii, szczególnie przy przyjmowaniu leków ograniczających odporność, może wystąpić konieczność wyeliminowania niektórych produktów spożywczych z diety dla zapobiegania zakażeniom. Zawsze dobrze jest omówić swe nawyki żywieniowe z lekarzem, pytając czy nie powinno się dodać lub wyeliminować niektórych typów pokarmów z naszej diety. Zmiany te mogą obejmować:

    • jajka surowe i gotowane na miękko
    • owoce morza
    • wszelkiego rodzaju pasztety i pasty
    • miękkie sery
    • dania na wynos
    • zapakowane, gotowe kanapki
    • wędliny w plasterkach
    • wędzone ryby.
Zobacz więcej